Home > Collectie > Topografische prenten en tekeningen > 17e eeuw

17de eeuw

In de zeventiende eeuw werden het landschap en het stads- en dorpsgezicht geliefde onderwerpen voor schilders en tekenaars. Claes Jansz. Visscher (1587-1652) was een der eersten in de Noordelijke Nederlanden die de landschappen rond de eigen woonplaats tot thema maakte van zijn tekeningen en prenten. Met de uitgaven van prentseries met gezichten buiten Haarlem en Amsterdam gaf hij de aanzet tot een traditie die eeuwenlang door zou blijven werken. Zijn eigen werk toont sterke invloeden van de landschapstekenaars uit de Zuidelijke Nederlanden die aan het eind van de 16e eeuw naar het noorden waren uitgeweken. Daarnaast is hij als kaartuitgever en als uitgever van prenten van onder anderen Esaias van de VeldeDavid Vinckboons, oorspronkelijk afkomstig uit de Zuidelijke Nederlanden, en Roelant Roghman van grote invloed geweest op de ontwikkeling van de topografie als zelfstandig genre in de kunst.

Up

Bij Uythoorn, 1673

Barend Klotz (werkzaam 1670-1676)
Van Barend Klotz, ook wel Bernardus of Barnardus genoemd, is betrekkelijk weinig bekend. Zijn werk lijkt sterk op dat van zijn broer Valentijn.
Samen met zijn broer Valentijn en Josua de Grave bevonden zij zich in 1672 in het kwartier van prins Willem III binnen de Hollandse Waterlinie. In 1672, het Rampjaar, was de Hollandse Waterlinie de laatste verdediging tegen de oprukkende Fransen. Ook Uythoorn lag binnen het gebied van de Waterlinie.

Up

Petten loterijprent door Claes Jansz. Visscher, 1643

Het bovenste deel van een loterijprent ten behoeve van de bouw van een nieuw gasthuis in Petten.
Deze prent uit 1643 vertoont een zodanige grote overeenkomst met een loterijprent voor de stichting van een nieuw gasthuis in Egmond uit 1606 door Claes Jansz. Visscher, dat ook deze ongesigneerde prent van Petten aan hem wordt toegeschreven.

Up

Profiel van Beverwijk (1628 met aanvullingen uit 1648)

Daniël van Breen (ca. 1599-1665)
Pen in bruin, penseel in kleuren
Daniël van Breen was een Amsterdamse graveur. Een van zijn bekendste werken is de kaart van de Beemster door Balthasar Florisz. van Berkenrode (1644). Rond 1628 tekende hij dit profiel van Beverwijk vanuit het Wijkermeer gezien. In die tijd lag Beverwijk nog aan het Wijkermeer dat in de loop der eeuwen steeds verder is dichtgeslibd. Aan de tekening zijn aan weerskanten bladen toegevoegd uit 1648. Dat Van Breen een dergelijk belangstelling voor Beverwijk had, kwam hoogst waarschijnlijk omdat zijn zuster daar woonde. Hij onderhield nauwe betrekkingen met haar en haar man. Wie zijn opdrachtgever voor dit gezicht was is niet duidelijk.

Up

Assumburg

David Vinckboons (1576-1632)
Gravure, Claes Jansz. Visscher
Kasteel Assumburg wordt voor het eerst in de 14de eeuw genoemd. Op deze afbeelding is het kasteel aan het begin van de zeventiende eeuw te zien. Op dat moment was het huis al drie eeuwen in bezit van de Van Assendelfts en hun afstammelingen.
In 1933 werd ‘Assumburg’ een jeugdherberg. Het prachtige park met vijver dat in de achttiende eeuw was aangelegd, was geheel verdwenen; veel bomen waren gekapt.
Deze tekening is gemaakt door David Vinckboons, een uit Vlaanderen afkomstig kunstenaar. Met zijn Vlaamse achtergrond bevorderde Vinckboons het landschap als belangrijk thema in de teken- en schilderkunst.

Up

De Waag en de Kaasmarkt in Alkmaar, 1674

Romeyn de Hooghe (1645-1708)Romeym de Hooghe, befaamd etser en graveur beeldt hier de kaasmarkt in Alkmaar af.Veeteelt was een buitengewoon belangrijke bedrijfstak in Noord-Holland. Na drooglegging van de meren bleken de polders minder geschikt voor landbouw, voor veeteelt echter wel. In vele steden in dit gebied zoals in Alkmaar, Purmerend en Edam bloeiden de vee- en de kaasmarkten. Romeyn de Hoohge was een veelzijdig kunstenaar. Beroemd is hij door zijn historieprenten en kaartversieringen waarvan in de Atlas enige voorbeelden te vinden zijn.

Up