Home > Tentoonstellingen > Digitaal tentoongesteld > Pronk tentoonstelling

Pronk met pen en penseel

Cornelis Pronk (1691-1759) tekent Noord-Holland.

Deze selectie tekeningen van Cornelis Pronk uit de Provinciale Atlas maakte onderdeel uit van de tentoonstelling die in 1997 is gehouden in de Hallen van het Frans Halsmuseum in Haarlem. De samenstellers van de expositie waren Jaenine Otten, Leonard Kasteleyn, Bert Gerlagh en Peter Jan Klapwijk.De beschrijvingen bij de hier gekozen tekeningen zijn afkomstig van deze tentoonstelling.
Voor meer topografische prenten en tekeningen kunt u de website www.noordhollandsarchief.org raadplegen.

Up

In de zomers van 1727 tot 1731 trok Cornelis Pronk door Noord-Holland en legde systematisch de steden en kerkdorpen vast die hij op zijn route tegenkwam; grote plaatsen als Alkmaar, Hoorn en Enkhuizen, maar ook kleinere zoals Wadway, Winkel en Watergang. Veel van deze tekeningen werden in prent gebracht voor historisch-topografische uitgaven die in de 18de eeuw verschenen.
Het werk van Pronk heeft niet alleen een documentaire, maar ook een artistieke waarde. Het geeft een beeld van een zonnig en idyllisch Noord-Holland in het tweede kwart van de 18e eeuw.

Up

Loopbaan

Cornelis Pronk kreeg zijn eerste teken- en schilderlessen van de schilder Jan van Houten (1679-1713). Van 1712 tot 1715 was hij in de leer bij de portretschilder Arnold Boonen (1699-1729). In 1715 vestigde Pronk zich als zelfstandig kunstenaar; hij werd lid van het Amsterdamse Lukasgilde. In het begin van zijn loopbaan schilderde Pronk voornamelijk portretten. Vanaf ongeveer 1727 legde hij zich toe op de topografische tekenkunst.
Pronk en zijn school stonden aan het begin van een grote bloeiperiode van de topografische tekenkunst. In het tweede kwart van de 18de eeuw werd de artistieke behandeling belangrijker dan de historisch-documentaire.

Up

Opdrachtgevers

Cornelis Pronk werkte vrijwel altijd of misschien wel uitsluitend in opdracht. Ook nadat hij zich vanaf 1727 toelegde op het topografisch tekenen, bleef Pronk werkzaam als portretschilder.
Zijn belangrijke rol in de topografische tekenkunst werd gevoed vanuit een groep gefortuneerde Amsterdamse opdrachtgevers, in het bijzonder de doopsgezinde lakenkoopman Andries Schoemaker (1660-1735) en zijn zoon Gerrit Schoemaker (1692-1736). Andries Schoemaker begon in 1725 met het maken en verzamelen van topografische tekeningen en het samenstellen van topografisch-historische manuscripten. Hij stuurde tekenaars het land in om steden en dorpen vast te leggen. Ze verdienden daarmee f 2,50 per dag. Cornelis heeft vanaf 1729 voor hem gewerkt. 

Up

Gezicht in De Rijp bij het uitgaan van de doopsgezinde kerk

Gesigneerd en gedateerd: C: Pronk del: ad viv: 1728
Rechts de doopsgezinde kerk in De Rijp, vanuit het zuiden gezien. De dienst is juist afgelopen en de mensen komen naar buiten.
Op de achtergrond de hervormde kerk en de brug bij het stadhuis.
De doopsgezinde familie Pronk kwam oorspronkelijk uit De Rijp. Pronk tekende de kerk in 1728, tijdens zijn reis door Waterland en de Zaanstreek.
De kerk is in 1950 gesloopt en vervangen door een kleinere.

Up

De kunstenaar aan het werk
Alkmaar, Hoorn en het platteland
Het werk van 1728: Waterland en omgeving zaanland
Reizen in de 18de eeuw
West-Friesland
Amstelland, Gooiland en Amsterdam
Kennemerland
Kunstportefeuilles
Leerlingen


 

Up