Tentoonstellingen van de laatste jaren

"Zicht uit Zee" Maritiem en Jutters Museum, Texel met bijbehorende brochure, deze is verkrijgbaar bij het Noord-Hollands Archief voor € 2,50

"Ter Ere Van", Westfries Museum Hoorn en Zaans Museum, Zaandam

"Curieus! De Hollandse tuin door vreemde ogen",.
Museum Beeckestijn, Velsen
Met bijbehorend boekje, dit is verkrijgbaar bij het Noord-Hollands Archief voor € 4,50

"Van Pieren en Sluizen, de eerste foto’s van het Noordzeekanaal 1868- 1895"
in samenwerking met het RANH en Teylersmuseum, Teylers museum, Haarlem

"Noord-Hollands Arcadia"
een expositie als vooraankondiging van het verschijnen van het gelijknamige boek in 2003 in het Frans Hals Museum, Haarlem

"Goed Geboerd" vanaf juli 2003 in het Westfries Museum te Hoorn, provinciaal samenwerkingsverband ter gelegenheid van het jaar van de boerderij. Met bijbehorende brochure, deze is verkrijgbaar bij het Noord-Hollands Archief voor € 2,50

Partner bij diverse projecten in het kader van "Land in Zicht"

1 december 2005 t/m 19 februari 2006

Museum Beeckestijn, Velsen-Zuid
Tussen Heemskerk en Heemstede
Kastelen langs de binnenduinrand

Van 11 mei tot en met 30 september 2007 organiseert de Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland in samenwerking met het Historisch Museum Haarlem en het Noord-Hollands Archief de tentoonstelling Heen en Weer, Reizen in vroeger eeuwen.

Comfortabeler
Reizen was tot de aanleg van de trekvaarten geen onverdeeld genoegen. De wegen zaten vol kuilen en hobbels en het vervoer over open water kon levensgevaarlijk zijn.
Door de aanleg van de trekvaarten onder andere naar Leiden (1657) en Amsterdam (1632) werd het reizen een stuk aangenamer en konden de reizigers redelijk comfortabel - als zaten zij thuis - zich veilig met een snelheid van 7 km per uur over het water laten verplaatsen. Nieuw was dat er gevaren werd volgens een vaste dienstregeling. Precies op tijd vertrok de schuit en er werd rekening gehouden met overstapplaatsen. Weer of geen weer, de trekschuit voer altijd. Het enige dat de schipper kon tegenhouden om uit te varen was als de vaart bevroren was.

Latere vervoersmiddelen
Behalve aan de trekvaarten word ook aandacht besteed aan de opvolgers van de schuiten, zoals trein, (paarden)tram en bussen.

Virtueel vaartochtje
De belangrijke rol van de trekvaarten voor de regio wordt geïllustreerd met kaarten, dienstregelingen, afbeeldingen van de vaarten en de aanliggende buitenplaatsen, prenten en tekeningen uit de 18de en 19de eeuw, tekstfragmenten, octrooien, modellen van trekschuiten, reisbenodigdheden, reiskostuums en driedimensionale objecten. Zo ontdekt de bezoeker met bewondering hoe de aanleg en het onderhoud van de vaart werd geregeld. Extra interessant is dat de bezoeker deze wijze van vervoer aan den lijve kan ervaren. Er is namelijk een gedeelte van een roefje van een trekschuit door het Historisch Museum Haarlem nagebouwd. Doordat in dit roefje een DVD wordt afgespeeld, waant de bezoeker zich daadwerkelijk in een trekschuit op de Leidsevaart.

De tentoonstelling is mede tot stand gekomen dankzij medewerking en ondersteuning van de Stichting Provinciale Atlas en het Noord-Hollands archief en met steun van de J.C. Ruigrokstichting en de Rabobank. De DVD is vervaardigd dankzij ondersteuning van Prins Bernhard Cultuurfonds Noord-Holland.

Stap in!

Vier eeuwen onderweg in Noord-Holland
7 november 2009 - 12 april 2010

Stap in de wereld van het vervoer en waan je terug in de tijd. Dat kan vanaf zaterdag 7 november 2009 in het Stedelijk Museum Alkmaar. In de tentoonstelling Stap in! Vier eeuwen onderweg in Noord-Holland kom je alles te weten over het vervoer in de tijd van de trekschuit en de postkoets. Over de stoomtrein en -tram en het gemotoriseerd vervoer. Hoe snel was je op de plaats van bestemming en hoe veilig en comfortabel was de reis? Leuk voor het gehele gezin, maar ook voor geïnteresseerden in verkeer en vervoer, liefhebbers van oude landkaarten en prenten en modelbouwers. Kinderen hebben gratis toegang.

Door middel van oude kaarten, schaalmodellen, foto's, films, geluid, reisverhalen, affiches, levensgrote objecten en interactieve onderdelen reist de bezoeker door vier eeuwen Noord-Holland. Stap in een nagebouwde trekschuit of treinwagon en doe mee met het reisspel. Een pronkstuk in de tentoonstelling is de prent van de Kaasmarkt in Alkmaar van Romeyn de Hooghe uit 1674 uit de collectie van de Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland. Ook de landkaart van Noord-Holland en West-Friesland van Joost Jansz. Beeldsnijder uit 1575/1608 is bijzonder. Deze kaart geeft een beeld van Noord-Holland vóór de grote inpolderingen en wordt vanwege de kwetsbaarheid zelden getoond.

Paardenkracht
De trekschuit, voortgetrokken door een jager met paard, ging gemiddeld zeven kilometer per uur. Onder een leren tentdoek, beschermd tegen regen en wind, zat je met 24 of 28 reizigers tegenover elkaar op houten bankjes. Rond 1670 was je ruim 12 uur onderweg van Alkmaar naar Amsterdam. Reizen over de weg deed je als passagier in de postkoets of als je rijk was, met een eigen rijtuig. De wegen waren onverharde karrensporen.

Stoom
De komst van de stoommachine betekende een doorbraak voor het vervoer. Stoomschepen, stoomtreinen en de stoomtram vervoerden reizigers vier tot vijf maal sneller én in grotere aantallen dan ooit tevoren. De reistijd van Alkmaar naar Amsterdam werd teruggebracht tot drie uur. De eerste stoomtrein in Nederland reed in 1839 tussen Amsterdam en Haarlem. Pas in 1865 werd de spoorlijn tussen Den Helder en Alkmaar geopend. De treinen hadden in het begin open wagons met houten bankjes. De reizigers zaten in de walm, rook en het lawaai van de locomotief. Je kunt je voorstellen dat je na een reis helemaal onder het roet zat.

De eerste auto
De uitvinding van de benzinemotor en de fiets zorgden ervoor dat voor het eerst iedereen zijn eigen vervoermiddel kon hebben en zich snel en individueel kon verplaatsen. In 1896 kwam in Den Haag de eerste auto op de weg. Alleen een kleine groep welgestelde liefhebbers was in het bezit van een auto. Er gebeurden veel ongelukken omdat er nog geen verkeersregels waren. Vanaf eind jaren '40 maakte Nederland kennis met de bromfiets. De Solex en de Mobylette waren vooral in trek bij vrouwen en ouderen. Stoere mannen gaven de voorkeur aan merken als Zündapp of Kreidler.

Fileleed
Met de komst van de elektrische trein en tram kon je sneller en comfortabeler reizen. De lokale spoorlijnen en stoomtrams hadden hun beste tijd gehad en de busdiensten deden hun intrede. In de jaren '50 werden de eerste snelwegen in Noord-Holland aangelegd en het verkeer op de weg groeide gestaag. Forensen reizen op de A9 tussen Diemen en Alkmaar en de eerste lange files ontstaan.

Bert Verhoeff fotografeert Markten in Noord-Holland

19 juni t/m 20 augustus 2010

Van oudsher is de markt niet alleen een plaats om handel te drijven, maar minstens zo belangrijk om mensen te ontmoeten. Vandaar dat er geen markt is zonder cafés in de buurt!

De oorsprong van veel Noord-Hollandse markten ligt vaak honderden jaren terug. Zo is de Hoornse lappendag een overblijfsel van de Laurensjaarmarkt uit de 15de eeuw. Deze lappendag is een markt die elk jaar de afsluiting vormt van de Hoornse kermis. En al meer dan vier eeuwen is het op tweede Pinksterdag meidenmarkt op het klimduin in Schoorl. Helaas heeft de mond-en-klauwzeercrisis in 2001 een einde gemaakt aan 500 jaar veemarkt in het centrum van Purmerend. Maar deze veemarkt heeft - in een  overdekte hal op een industrieterrein - gelukkig een doorstart kunnen maken en is hiermee voor de toekomst behouden. In Schagen vierden ze dit jaar voor de 111ste maal de paasveetentoonstelling. Hier stelen de dikbilrunderen al jaren de show. En de Schaagse donderdagse warenmarkt verandert in de zomermaanden in een echte West-Friese markt, een toeristische trekpleister die zelfs in de groene Michelingids wordt aangeprezen. Tenslotte worden tijdens de luilaknacht in Haarlem al meer dan 100 jaar planten voor huis en tuin aangeschaft op de traditionele luilak- of potjesmarkt.
Nieuwe markten als de jaarlijkse nachtmarkt in Kolhorn, debijenmarkt in Bussum en de wekelijkse Beverwijkse Bazaar kunnen inmiddels na zo’n vijfentwintig jaar ook als een traditie worden beschouwd.

De Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland heeft deze markten in het kader van de collectie documentaire fotografie van Noord-Holland laten vastleggen.

Bert Verhoeff is er in geslaagd met zijn foto’s de unieke sfeer van iedere markt te treffen.

Langs Duinen en Dijken
De lange kustlijn van Noord-Holland

De tentoonstelling is op werkdagen te bezoeken van 9.00 tot 17.00 uur. Ook geopend tijdens de Open Monumentendagen op zaterdag 11 en zondag 12 september van 11.00 –17.00 uur

De lange kustlijn van Noord-Holland, die van ten zuiden van Zandvoort aan de Noordzee tot Huizen aan het IJsselmeer loopt, is een kust met een in alle opzichten bewogen geschiedenis: aangespoelde potvissen, weggeslagen kerktorens of doorgebroken dijken die grote delen van de provincie onder water zetten. En deze geschiedenis van de Noord-Hollandse kust is in de kaarten, prenten, tekeningen en foto’s uit de Provinciale Atlas in het Provinciehuis in Haarlem te volgen.

Langs de Noordzeekust liggen in de zeventiende eeuw eenvoudige vissersdorpjes die in de negentiende eeuw uitgroeien tot drukke badplaatsen met fraaie hotels, pensions en strandpaviljoens. De westkust lijdt al eeuwen onder gestage kustafslag. Zo verdwijnt uiteindelijk in 1741 de in 1685 nog midden in het dorp gelegen kerktoren van Egmond aan Zee in het water. Destijds een belangrijk verlies omdat kerktorens van de kustdorpen als oriëntatiepunten op zeekaarten waren aangegeven. Tegenwoordig zijn de schoorstenen van Corus en de windmolens de bakens uit zee.

Ook de oostkust van Noord-Holland heeft te kampen met het onvoorspelbare water en is eeuwenlang het toneel van rampzalige dijkdoorbraken die tot ver in de provincie mens en dier bedreigen. De enorme overstroming van 1916 geeft uiteindelijk de doorslag tot de aanleg van de Afsluitdijk.
Langs de Zuiderzee liggen havensteden als Kolhorn, Medemblik, Enkhuizen en Hoorn. Na de 17de eeuw neemt de internationale rol van Holland in de scheepvaart af en blijft op het water de visserij de belangrijkste bron van bestaan. De eens zo drukke havenplaatsen dommelen in en worden eind negentiende eeuw een trekpleister voor kunstenaars die in de ingeslapen dorpen met hun in kleurrijke klederdracht gestoken bevolking het “authentieke” Holland denken te vinden.

Deze tentoonstelling wordt gelijktijdig met de Noord-Holland Biënnale die in het teken van de kust staat georganiseerd. Aan Albert van Westing - fotograaf/kunstenaar- is gevraagd de binnenduinrand vast te leggen. Een aantal foto’s uit deze serie is in het Provinciehuis te zien een andere selectie in het Kunsten Centrum in Bergen.

De tentoonstelling is tot stand gekomen in samenwerking van de Stichting Provinciale Atlas, het Noord-Hollands Archief en de provincie Noord-Holland.

De tentoonstelling wordt geopend door de Heer J. Remkes, Commissaris van de Koningin in Noord-Holland op vrijdag 10 september om 16.00 uur in de statenzaal van het provinciehuis, Dreef 3, Haarlem.

Napoleon en Den Helder, 200 jaar later

Op 17 oktober 1811 bracht Napoleon een werkbezoek aan Den Helder. Hij vertrok uit Amsterdam en reisde in een razend tempo langs Broek in Waterland, Hoorn en de marinewerf in Medemblik. Broek in Waterland vond hij zo aardig dat hij zijn echtgenote aanspoorde om het plaatsje ook te bezoeken. Over de toestand van het Nieuwe Diep was hij minder te spreken. Den Helder was in die tijd niet meer dan een vissershaventje met een kleine werf. Toch zag Napoleon grote mogelijkheden voor ‘het Gibraltar van het Noorden’, zoals hij Den Helder volgens de overlevering genoemd zou hebben. Inspecteur-generaal van Waterstaat Jan Jansz. Blanken die Napoleon op zijn reis vergezelde, kreeg de opdracht een ontwerp te maken voor de aanleg van een groot werfterrein en uitgebreide vestingwerken. Den Helder moest uitgroeien tot de belangrijkste marinehaven in het noorden van het Franse keizerrijk. Napoleons bezoek heeft de huidige aanblik van Den Helder en omgeving in belangrijke mate bepaald.

De Stichting Provinciale Atlas heeft twee gerenommeerde fotografen uitgenodigd de sporen van de reis van Napoleon door Noord-Holland vast te leggen. De foto’s van Erik Klein Wolterink en Wijnanda Deroo tonen ook de uiteindelijke gevolgen van de reis: de Stelling van Den Helder en de Oude Rijkswerf Willemsoord. De moderne foto’s in combinatie met historische afbeeldingen geven een beeld van de ingrijpende veranderingen in Noord-Holland en Den Helder in twee eeuwen.

De tentoonstelling wordt georganiseerd door het Marinemuseum, de Stichting Provinciale Atlas en het Noord-Hollands Archief.

Marinemuseum | Museumschip Schorpioen | Hoofdgracht 3 | 1781 AA Den Helder |
0223-657534 | www.marinemuseum.nl

Erik Klein Wolterink fotografeerde in het spoor van Napoleon door het Noord-Hollandse op zijn tocht van Amsterdam naar Den Helder.
Ondanks de evolutie van het landschap zijn elementen en structuren van de route nog steeds zichtbaar. Met behulp van afbeeldingen uit de 18e en 19de eeuw in combinatie met nieuwe foto’s, construeert Erik Klein Wolterink in zijn collages nieuw beeld waarin ontwikkelingen duidelijk af te lezen zijn. “Ik kijk naar landschappen die de keizer hebben aanschouwd en vice versa. Landschap is continu in evolutie. Ook oude afgebeelde landschappen zijn een momentopname. Zelfs Napoleon was zowel letterlijk als figuurlijk een passant tijdens deze reis met als doel de verdediging van zijn landschap te inspecteren.” In zijn collages trekt Erik Klein Wolterink de moderne reiziger als het ware het verleden in.


Broek in Waterland, ‘t Havenrak
19de eeuw | 2011


Den Helder, Wierhoofd
1809 | 2011

Wijnanda Deroo plaatst de tocht van Napoleon in de historische en hedendaagse context van Den Helder. Tijdens het tweedaags verblijf bezoekt Napoleon diverse locaties rondom Den Helder en het eiland Texel. Te paard en per boot doet hij Het Nieuwe Diep aan en inspecteert in de haven liggende schepen. Volgens Deroo fungeren de forten en hun omgeving als landmerken van landschap en tijdgeest. De schepen en de marinebasis tonen het contrast tussen de huidige hightech afweer en de met mos overgroeide restanten van Napoleons Gibraltar van het Noorden. De opnames, die vanaf het water zijn genomen, laten zien hoe haven en stad ten opzichte van de Noordzee gestalte hebben gekregen. Haven en marinebasis laten zien hoe Napoleon de toekomst van Den Helder moet hebben gezien, maar ook hoe de stad zich anno 2011 op een manier ontwikkeld heeft die hij zich nooit had kunnen voorstellen.


Fort Du Gommier, Westoever
maart 2011


F 828 in het dok
maart 2011

Voor de lens: Crisis

Door de crisis doen veilinghuizen goede zaken. Stavast volgt het spoor vanuit het veilinghuis en brengt zowel de negatieve als positieve kanten van de crisis in beeld.
In een omvangrijke serie stillevens van de geveilde zaken uit uiteenlopende veilingen op hun nieuwe en oude locatie, gecombineerd met portretten en omgevingsfoto’s, worden verschillende dwarsverbanden gelegd.
Haar tentoonstelling in De Kunsthal (onderdeel van een twaalftal fotografische projecten omtrent het thema ‘Crisis’ in Nederland) bevat foto’s en een video.


Breezand, aankoop uit veiling schilderbedrijf
Alkmaar


Veiling napoleoncollectie en inboedel
directiewoning bank Amsterdam-Zuid

Bert Verhoeff fotografeert
markten in Noord-Holland

De oorsprong van vele Noord-Hollandse markten ligt vaak honderden jaren terug. Zo is de Hoornse ‘Lappendag’ een overblijfsel van de Laurensjaarmarkt uit de 15de eeuw. Deze Lappendag is een markt die elk jaar de afsluiting vormt van de Hoornse kermis. En al meer dan vier eeuwen is het op tweede Pinksterdag Meidenmarkt op het klimduin in Schoorl. Helaas heeft de mond-en-klauwzeercrisis in 2001 een einde gemaakt aan 500 jaar veemarkt in het centrum van Purmerend. Maar deze veemarkt heeft - in een overdekte hal op een industrieterrein - gelukkig een doorstart kunnen maken en is hiermee voor de toekomst behouden. In Schagen vieren ze dit jaar voor de 111ste maal de Paasveetentoonstelling. Hier stelen de Dikbilrunderen al jaren de show. En de Schaagse donderdagse warenmarkt verandert in de zomermaanden in een echte West-Friese markt, een toeristische trekpleister die zelfs in de groene Michelingids wordt aangeprezen. Nieuwe markten als de jaarlijkse nachtmarkt in Kolhorn en  de  wekelijkse Beverwijkse Bazaar kunnen zich inmiddels na zo’n vijfentwintig jaar ook als een traditie beschouwen.


Westfriese Markt, Schagen 2009


Meidenmarkt, Schoorl 2009

Heerlijk Buiten

Van 7 september tot en met 27 oktober 2012 is in de prachtige laat achttiende-eeuwse buitenplaats Welgelegen, nu het Provinciehuis van de provincie Noord-Holland, de tentoonstelling Heerlijk Buiten te zien.
Kaarten, prenten en tekeningen uit de Provinciale Atlas geven een indruk van het heerlijk buitenleven en de wijde verspreiding van deze lusthoven in de provincie.

H. Numan, 1793 aankomst bij de buitenplaats Velserbeek

Van 19 oktober t/m 23 november 2012 is in de Commandeurszaal van het Noord-Hollands Archief in Haarlem de fototentoonstelling Trading Places te zien.

12 fotografen zijn in 2010 verspreid door het land met hun camera de problemen én kansen van de huidige crisis te lijf gegaan.
Petra Stavast fotografeerde voor de Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland ‘Crisis’ faillissements-veilingen binnen de provincie Noord-Holland. Ze volgt de voorwerpen vanaf de verkoper tot hun nieuwe bestemming in de provincie.